عمل ، اراده مولى است و اراده نيز هيچ‌گاه معلّق نيست بلكه امر اراده دائر بين وجود و عدم است . اگر اراده فعليت نداشته باشد ، پس معدوم است ، و اگر اراده باشد وجودش فعلى بوده و معلق نيست . پس هرگونه تقييد و يا تعليقى به مُراد راجع است « 1 » و نتيجهء اين فعليّت اراده ، لزوم تحصيل مقدّمات وجودى آن واجب است كه از همين حالا كه وجوب فعلى است ، تحصيل مقدمات نيز واجب مىشود . دليل اول مرحوم شيخ كه اخص از مدّعا است . زيرا هميشه وجوب ، مفاد هيأت امر نيست بلكه گاهى از موادى مانند كتب ، وجب ، فرض و مانند آنها استفاده مىشود و صرف نظر از اين جهت ، مناقشه‌هاى ديگرى در اين دليل شده كه فعلًا در صدد بررسى آنها نيستيم . نظر مرحوم آخوند رحمه الله : مرحوم آخوند خراسانى رحمه الله « 2 » كلام شيخ را نمىپذيرد و مىفرمايد كه اراده ممكن است ، فعلًا فعلى نباشد زيرا ممكن است عملى محبوب مولا بوده و نسبت به آن شوق اكيد داشته باشد ، لكن صلاح نداند كه فعلًا طلب كند لذا طلب خود را به نحو معلق انشاء مىكند فلهذا اراده و وجوب مُنْشأ به خطاب ، در آينده فعلى مىشود ، با اينكه اصل خطاب و انشاء وجوب از همين حالا ، حاصل است . پس وجوب مشروط امكان دارد .

--> ( 1 ) استدلال شيخ رحمه الله با تشقيق و توضيح ذكر گرديده شده كفايه طبع آل البيت ، ص 96 و مطارح الانظار تقريرات شيخ رحمه الله / 51 به بعد . ( 2 ) « ان الشيء اذا توجّه اليه و كان موافقاً لِلغرض بحسب ما فيه من المصلحة أو غيرها ، كما يمكن ان يبعث فعلًا اليه و يطلبه حالًا ، لعدم مانع عن طلبه كذلك يمكن ان يبعث اليه معلقاً و يطلبه استقبالًا على تقدير شرط متوقع الحصول لاصل مانع عن الطلب و البعث فعلًا قبل حصوله ، فلا يصح منه الّا الطلب و البعث معلقاً بحصوله لا مطلقاً و لو متعلقاً بذاك على التقدير . . . » ( كفاية طبع آل البيت ، ص 97 - بحث واجب مشروط ) .